Opis niektórych objawów chorobowych

1. Brak apetytu

Niechęć do jedzenia może mieć różne przyczyny. Nierzadko kryje się za tym niedobór żelaza lub witaminy Bl2. Przy­czyną mogą być także niekorzystne zmia­ny zawartości składników mineralnych we krwi, np. zbyt duża ilość wapnia. Brak apetytu jest też wczesnym objawem zapalenia wątroby (hepatitis), a przy ist­niejących już schorzeniach wątroby zwia­stuje nadchodzące pogorszenie. U cukrzyków stanowi często oznakę wzrostu poziomu cukru we krwi. Towa­rzyszy niemal zawsze chorobom żołądka. Występuje w zaawansowanej niewydol­ności nerek oraz w chorobie nadnerczy zwanej cisawicą (morbus Addisoni). Z apetytu ?okrada” nas też wiele medy­kamentów, a przodują w tym oczywiście leki celowo hamujące łaknienie. Przy przyjmowaniu preparatów z naparstnicy (Digitalis) warto wiedzieć, że utrata ape­tytu jest czasem oznaką ich przedaw­kowania. Na podstawie elektrokardio- gramu lekarz może stwierdzić, czy tak jest rzeczywiście. Łaknienie zmniejszają także narkotyki i alkohol.

Brak apetytu spowodowany jest jednak przeważnie względami natury psychicz­nej. U dzieci niechęć do jedzenia powstaje często właśnie na tle przeciążenia psychi­cznego. W późniejszym wieku, zwłaszcza u dziewcząt w wieku dojrzewania, niechęć ta może przybrać skrajną, a czasem nawet niebezpieczną dla życia postać jadło- wstrętu psychicznego (anorexia nerrosa).

2.Nadmierny apetyt i żarłoczość

Nadmierny apetyt jest w większości przy­padków uwarunkowany psychicznie i po­wstaje wskutek tłumienia uczuć w sytuac­jach stresowych lub odreagowywania stłumionych popędów. Także zaburzenia powstałe na tle przeżyć doznanych we wczesnym dzieciństwie są wymieniane ja­ko jedna z przyczyn nadmiernego apetytu i żarłoczności. Z przyczyn natury fizycz­nej wymienić należy nadczynność tarczy­cy oraz nadmierne wytwarzanie insuliny (hormonu trzustki).

3.Zbyt duże pragnienie

Do wzmożonego pragnienia prowadzi utrata płynów spowodowana silnym po­ceniem się, wymiotami, biegunką oraz gromadzeniem się wody w tkankach. Na­leży pamiętać, że wraz z utratą płynów następuje również utrata składników mi­neralnych, które się w nich znajdują. Dla­tego uzupełniając straty lepiej stosować zamiast wody tzw. wieloelektrolitowe roztwory izotoniczne, zawierające katio­ny sodowe, potasowe, a także aniony chlorkowe oraz inne składniki mineralne. Warto wiedzieć, że wzmożone pragnienie jest często pierwszym objawem rozpo­czynającej się cukrzycy, wywoływanym przez wzrost poziomu cukru we krwi. Ponieważ w leczeniu cukrzycy (i stanów przedcukrzycowych) wczesne rozpozna­nie choroby ma niezwykle istotne znacze­nie, pojawienie się nadmiernego pragnie­nia powinno zawsze skłaniać do skonsul­towania z lekarzem i przeprowadzenia odpowiednich badań. Skrajnie silne pragnienie występuje w mo- czówce prostej (diabetes insipidus). Ob­jawem tej raczej rzadko spotykanej cho­roby jest nadmierne wydzielanie moczu, a co za tym idzie – ciągłe uczucie pragnie­nia.

Nieco częściej zdarza się pragnienie ma­niakalne, prowadzące do nadmiernego przyjmowania płynów, a tym samym – do nadmiernego wydalania moczu. Także ciągłe nadużywanie alkoholu oraz zażywanie pewnych leków może powo­dować zwiększenie pragnienia.

4. Zbyt małe pragnienie

Zbyt małe pragnienie zdarza się rzadko, ponieważ bodziec, jakim jest odwodnie­nie organizmu, skłania nas do przyjmo­wania płynów. W ciągu dnia mogą jednak występować niekorzystne wahania w do­starczaniu ich organizmowi, np. charak­terystyczną cechą wielu osób cierpiących na zaparcia jest to, że nie odczuwają pragnienia przed południem i za mało piją w tym czasie. Takie postępowanie może być jedną z przyczyn zaburzeń w tworzeniu się stolca. Dlatego też każdy, kto cierpi na zaparcia, powinien w godzi­nach przedpołudniowych wypijać ?pla­nowo” dwie do sześciu szklanek wody zwykłej lub mineralnej albo soków z wa­rzyw.

5. Spadek wagi ciała

Bardzo duży ubytek wagi może mieć w zasadzie cztery przyczyny:

  1. Niedostateczne spożycie żywności. Może być spowodowane brakiem żywno­ści lub całkowitymi czy częściowymi die­tami głodówkowymi. Spadek wagi powo­dują też różne postacie braku apetytu (320 str.).
  2. Niedostateczne wchłanianie pokarmu przez jelito (tzw. malabsorbtion). Bywa przyczyną przewlekłych biegunek, a tak­że występuje w wypadku powstania skró­towych połączeń między żołądkiem a jeli­tem grubym, np. wskutek przetoki jelito­wej lub celowo przeprowadzonej operacji (mającej na celu uzyskanie spadku wagi ciała).
  3. Niedostateczne pozyskiwanie skład­ników spożytego jedzenia. Ma to miejsce w przypadku niedostatecznej ilości en­zymów trawiennych żołądka, wątroby lub trzustki. Może wystąpić również po operacji żołądka.
  4. Znaczne podwyższenie zapotrzebowa­nia organizmu na pokarm. Zjawisko to występuje przy wspomnianej już nad­czynności tarczycy, a także przy schorze­niach nowotworowych. Tasiemce, nie­gdyś główni sprawcy nadmiernego zapo­trzebowania na pokarm, są już dzisiaj raczej rzadkością.

 

6.Wzrost wagi ciała

?Prosta” otyłość (adipositas simplex) po­wstaje wskutek przejadania się. W jej powstawaniu dużą rolę odgrywają napoje alkoholowe oraz słodzone napoje bezal­koholowe, ponieważ są wysokokalorycz­ne, a mało sycące. Ograniczając ich spo­życie można często pozbyć się otyłości. Do tycia przyczyniają się też nawyki żywieniowe, na przykład nawyk ?zmiata­nia” wszystkiego z talerza. Otyłość może też mieć podłoże hormo­nalne, co zdarza się jednak raczej rzadko 1 wymka bądź z niedoczynności tarczycy czy jajników, bądź z nadczynności przed­niego płata przysadki mózgowej, kory nadnerczy czy komórek wyspowych trzu­stki.

Otyłość występuje nie tylko pod postacią nadmiernego rozwoju tkanki tłuszczowej w całym organizmie, lecz także pod po­stacią rozrostu tej tkanki w pewnych strefach ciała, na przykład na szyi lub na pośladkach (steatopygia u kobiet, zwłasz­cza u Murzynek). Występuje też pod postacią łagodnych guzów tłuszczowych (tłuszczaków), rozmieszczonych na ca­łym ciele.

7. Uczucie zmęczenia

Uczucie zmęczenia należy do najczęściej pojawiających się objawów chorobo­wych. Może bowiem być wywołane nie tylko przepracowaniem umysłowym czy fizycznym, lecz także zaburzeniami prze­miany materii, zaburzeniami hormonal­nymi, infekcjami, zatruciami i nowotwo­rami, a ponadto – zaburzeniami psy­chicznymi. Zmęczenie spowodowane przyczynami natury organicznej, np. przewlekłą niedoczynnością kory nadne­rczy, daje się we znaki raczej wieczorem (?tristesse du soir”), a zmęczenie na tle wegetatywnym – raczej rano (?tristesse du matin”). Uczucie ogólnego zmęczenia towarzyszy anemii, chorobom nerek i wą­troby. To samo odnosi się do przewlek­łego zatrucia tlenkiem węgla, na które cierpi każdy, kto dużo pali. Przyczyną ogólnego zmęczenia mogą być także inne przewlekłe zatrucia oraz niektóre leki. Natomiast zmęczenie ?psychiczne” może występować bądź jako wegetatywny syn­drom psychiczny, z towarzyszącymi mu uczuciami strachu, niepewności, uczu­ciem porażki życiowej i zbliżającej się katastrofy, bądź też jako postać depresji. Depresje dzielimy z kolei na trzy pod­stawowe typy, a mianowicie na mające charakter reaktywny, endogenny lub ob­jawowy.

  • Depresja reaktywna ma podłoże czy­sto psychiczne i stanowi reakcję na jakąś tragedię życiową lub głębokie przeżycie, nad którym nie umie się zapanować; podłożem może być też wyczerpanie psy­chiczne.
  • Depresja endogenna jest uwarunko­wana organicznie; występuje na przykład w przebiegu tak zwanej cyklofrenii (psy­chozy maniakalno-depresyjnej); również depresje okresu przekwitania zawierają element ?endogenny”.
  • Depresja objawowa występuje jako objaw towarzyszący innym, niezależnie istniejącym chorobom, na przykład miaż­dżycy.

Te trzy podstawowe rodzaje depresji rza­dko występują w czystej postaci. Najczęś­ciej spotykane są formy mieszane lub pośrednie.

Mimo że zmęczenie samo w sobie jest objawem dość mglistym, to jednak warto wyjaśnić jego przyczyny. Jakość naszego życia mieści się bowiem między dwoma przeciwnymi biegunami, a są nimi – zmę­czenie i rześkość. Istnieją naturalnie od­powiednie metody badań laboratoryj­nych i psychoanalitycznych ułatwiające ustalenie przyczyn zmęczenia, a co za tym idzie – zastosowanie właściwej terapii. Najwyraźniejszą oznaką silnego zmęcze­nia, w którym dominują czynniki natury psychicznej, jest senność. Może ona być jednak także oznaką przychodzenia do zdrowia po ciężkich chorobach.

8. Bezsenność

Również bezsenność jest często występu­jącym symptomem chorobowym i dlate­go bez uwzględnienia innych objawów nie może wystarczyć do postawienia diag­nozy. Trzy główne postacie bezsenności to:

  • Bezsenność uwarunkowana psychicz­nie. Ta postać jest najczęściej spotykana, jej przyczyny bowiem też są liczne i róż­norodne. Mogą to być przejściowe prze­życia duchowe, które nie pozwalają za­snąć, lub zbyt intensywne wydarzenia dnia codziennego, które utrzymują świa­domość w stanie czuwania, a czasem po prostu osobiste predyspozycje. Kłopoty z zaśnięciem ma np. wielu ludzi, którym brak zdolności ?oddania się” (w najszer­szym tego słowa znaczeniu). Nawiasem mówiąc, Zygmunt Freud wyraził na ten temat następujący, nieco chyba zbyt ra­dykalny pogląd: niemożność zaśnięcia to niemożność spełnienia seksualnego.
  • Bezsenność uwarunkowana organicz­nie. Należałoby tu mówić raczej o zabu­rzeniach snu. I tak np. przy niewydolno­ści serca zaśnięcie jest utrudnione przez duszności, a w chronicznych chorobach dróg oddechowych – przez kaszel. Wrzo­dy dwunastnicy budzą chorego w nocy, ponieważ sprawiają ból. Mężczyźni z po­większonym gruczołem krokowym mu­szą w nocy wstawać do toalety. Bezsen­ność na tle organicznym ma więc różne przyczyny, ale jest łatwiejsza do leczenia, ponieważ są to konkretne przyczyny i wraz z ich usunięciem powraca normal­ny sen.
  • Bezsenność związana z okresem prze­kwitania. Jest to też dość częste zjawisko. Może być uwarunkowane hormonalnie, podobnie zresztą jak hormonalnie uwa­runkowana jest bezsenność przy nad­czynności tarczycy. W tych przypadkach można osiągnąć poprawę stosując od­powiednią terapię.
Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.